Gemeenten Rotterdam, Den Haag en Utrecht doen een dringend beroep op het Rijk om met maatregelen te komen die moeten voorkomen dat malafide zorgaanbieders en criminele netwerken kunnen toetreden, rondzwerven en terugkeren binnen én buiten de gemeentegrenzen. Dat is hard nodig: uit het recente Dreigingsbeeld Ondermijning Nederland blijkt dat de georganiseerde criminaliteit zich nadrukkelijk manifesteert binnen de zorgsector. Om zorgfraude te voorkomen, lanceerde Gemeente Rotterdam in 2024 al een eigen actieplan. Ook in andere steden wordt er geïnvesteerd in preventie, toezicht en handhaving, maar zonder aanvullende maatregelen van het Rijk blijft het dweilen met de kraan open.
Op dit moment kunnen nieuwe zorgaanbieders zich na een KvK-inschrijving relatief makkelijk vestigen zonder voorafgaande uniforme check. De toezegging van minister Sterk om hier in 2028 mee aan de slag te gaan, duurt volgens de gemeenten te lang. Zij dringen er daarom op aan om landelijke screeningskaders en een uniform toelatings- en vergunningsstelsel zo snel mogelijk in te voeren.
Effectieve handhaving en samenhang ontbreekt
Het handhaven van zorgfraude kan ook effectiever. Onder andere de gebrekkige informatiepositie van Wmo- en Jeugdwettoezichthouders bemoeilijkt toezicht en handhaving. Structurele toegang tot het systeem dat wordt gebruikt om gegevens van burgers uit te wisselen tussen overheidsorganisaties (Suwinet) is daarom essentieel. Verder pleiten de gemeenten voor een handhavingskader waarin toezicht, bestuurs- en strafrecht op elkaar aansluiten. Doordat handhaving nu versnipperd is, kunnen aanbieders na ingrijpen vaak opnieuw actief worden. Frauderende aanbieders zouden landelijk en duurzaam uit het zorgstelsel geweerd moeten worden. Ook moet er meer worden samengewerkt met het veiligheidsdomein. Tenslotte is er een landelijke regiefunctie nodig die toeziet op de aanpak van zorgfraude, in plaats van dit te beleggen bij verschillende instanties.
Zorgfraude is een landelijk probleem
Het is van groot belang dat zorggelden goed besteed worden en de kwaliteit van de zorg ten goede komen, helemaal nu de zorg onder druk staat door oplopende kosten en toenemende vraag, die door vergrijzing alleen maar meer zal stijgen. In de praktijk zien gemeenten echter dat malafide zorgaanbieders en criminele netwerken misbruik maken van kwetsbare inwoners en publieke middelen. Dat is geen lokaal probleem, maar een landelijk probleem dat om landelijke maatregelen vraagt. Inwoners moeten erop kunnen vertrouwen dat zorg toegankelijk, veilig en van goede kwaliteit is. Ook het Rijk moet daarin haar verantwoordelijkheid nemen.
Bron: persbericht Gemeente Rotterdam