In het Wereldmuseum Rotterdam is de tentoonstelling Leef Surrealisme geopend. De tentoonstelling laat met 90 kunstwerken van 44 kunstenaars uit 22 landen zien dat surrealisme volgens het museum meer is dan een kunststroming. Het wordt gepresenteerd als een levenshouding en een manier om de bestaande werkelijkheid ter discussie te stellen.
De werken zijn afkomstig uit onder meer Afrika, Azië, het Caribisch gebied, Europa, Latijns-Amerika en Oceanië. Kunstenaars uit verschillende tijden en culturen laten zien hoe zij reageren op oorlog, kolonialisme, onderdrukking en maatschappelijke veranderingen. Droom, mythe, spiritualiteit en het onbewuste worden daarbij gebruikt om nieuwe werkelijkheden te verbeelden.
Het Wereldmuseum kijkt daarbij verder dan het surrealisme als Europese avant-gardebeweging die in het Parijs van de jaren twintig werd benoemd. De tentoonstelling richt zich op een bredere surrealistische houding die ook buiten Europa en buiten de oorspronkelijke beweging bestond.
“Surrealisme is geen afgesloten hoofdstuk uit de kunstgeschiedenis”, zegt Wouter Welling, conservator hedendaagse kunst bij het Wereldmuseum. “Overal ter wereld, en in verschillende tijden, hebben kunstenaars dezelfde fundamentele vraag gesteld: is dit werkelijk alles? Zodra de bestaande werkelijkheid tekortschiet, ontstaat ruimte voor verzet en verbeelding. Niet als vlucht, maar als een manier om nieuwe mogelijkheden zichtbaar te maken.”
In de tentoonstelling worden bekende namen uit de geschiedenis van het surrealisme, zoals Yves Tanguy, Hans Arp en Wifredo Lam, samengebracht met kunstenaars die minder vaak binnen het verhaal van het surrealisme worden geplaatst. Onder hen zijn Julio Gálan, Tessa Mars, Renée Stout en Sandra Vásquez de la Horra.
Ook verschillende Rotterdamse kunstenaars zijn vertegenwoordigd, waaronder Arie van Geest, Olphaert den Otter, Ewoud van Rijn en Juul Kraijer. Hun werk wordt naast internationale bruiklenen, werken uit de collectie van het Wereldmuseum en topstukken van onder meer Museum Boijmans Van Beuningen getoond.
Een deel van de tentoonstelling richt zich op de invloed van oorlog, kolonialisme, revolutie en politieke onderdrukking op kunstenaars. Zo verbeeldt Salvador Dalí de gevolgen van oorlog, bekritiseert Heri Dono Indonesische machthebbers en onderzoeken Tessa Mars en Pascale Monnin de doorwerking van de Haïtiaanse Revolutie.
Vervolgens verschuift de aandacht naar de binnenwereld. Werken van onder anderen Peter Birkhäuser, Xul Solar, Murni, Renée Stout en Trevor Nickolls laten zien hoe dromen, herinneringen, rituelen, fantasie en het collectieve onbewuste als bron voor nieuwe beelden en perspectieven worden gebruikt.
In het laatste deel van de tentoonstelling staan spiritualiteit en het occulte centraal. Daarbij komen onder meer Afro-Cubaanse religies, vodou, West-Afrikaanse tradities en Amazone-kosmologie aan bod.
Bezoekers kunnen daarnaast zelf onderdeel worden van het surrealistische proces via de interactieve installatie Trionfi van Cypher Studio. Door irrationele associaties en archetypische beelden ontstaat voor iedere bezoeker een uniek zelfportret en een persoonlijke wereld.
Ook het tentoonstellingsontwerp wijkt af van de traditionele museumzaal. Het ontwerp breekt met het idee van de zogenoemde white cube. Naarmate bezoekers verder door de tentoonstelling gaan, worden de museumregels steeds verder losgelaten. In de slotruimte ontstaat door de herschikking van wanden, vloeren en plafond een caleidoscopische ervaring.
Volgens het Wereldmuseum sluit het thema aan bij de actualiteit. In een wereld die wordt gekenmerkt door oorlog, klimaatcrises en maatschappelijke polarisatie laat Leef Surrealisme zien hoe kunstenaars andere werkelijkheden blijven voorstellen.
De tentoonstelling is van 18 september 2026 tot en met 28 augustus 2027 te zien in Wereldmuseum Rotterdam. Op donderdag 24 september geeft kunstenaar Roberta Stoddart om 16.30 uur een artist talk over haar werk Sleepwalkers (2017) en thema’s als ontwaken, identiteit, historische trauma’s en het zoeken naar een authentiek zelf.
Het museum biedt daarnaast rondleidingen door curatoren en kunstenaar Roberta Stoddart aan. Via de videotour door de curatoren kunnen geïnteresseerden de tentoonstelling ook digitaal bekijken.
Bron & foto: persbericht Wereldmuseum Rotterdam